PL
RAG

Czym jest RAG? Wyjaśniamy prosto, plus RAG vs fine-tuning

Neurotrack7 min czytania
Schemat systemu RAG: pytanie, wyszukiwanie w dokumentach firmy i odpowiedź AI
Spis treści
  1. RAG – co to jest? Wyjaśnienie w prostych słowach
  2. Jak działa RAG w 4 krokach
  3. Gdzie RAG pomaga firmie
  4. RAG vs fine-tuning: co wybrać
  5. Czy RAG może się mylić?
  6. Czy RAG jest bezpieczny dla danych?
  7. Ile kosztuje system RAG i ile trwa wdrożenie?
  8. Przyjrzyjmy się Twojemu przypadkowi
  9. Źródła

RAG to sposób, by asystent AI przed odpowiedzią sprawdził dokumenty Twojej firmy i odpowiedział właśnie na ich podstawie. Korzysta z Twoich regulaminów, umów i bazy wiedzy, a nie z pamięci czy z internetu. Dla firmy oznacza to mniej zmyślonych odpowiedzi i chatbota, któremu można powierzyć klientów i pracowników.

Poniżej wyjaśniamy, czym jest RAG, jak działa, gdzie się przydaje i czym różni się RAG od fine-tuningu. Bez wzorów i żargonu.

RAG – co to jest? Wyjaśnienie w prostych słowach

RAG to skrót od Retrieval-Augmented Generation, czyli „generowanie odpowiedzi wsparte wyszukiwaniem”. Mówiąc prościej: najpierw szukaj, potem odpowiadaj. System przeszukuje Twoje dokumenty i dopiero wtedy pisze odpowiedź.

Zwykły chatbot oparty na modelu językowym (takim jak ChatGPT) wie tylko to, co widział podczas trenowania. Twoich wewnętrznych zasad nigdy nie widział. Dlatego zapytany o Twoją firmę może z pełnym przekonaniem zmyślić odpowiedź. Takie zmyślenia nazywa się „halucynacjami”.

Wyobraź sobie nowego pracownika. Jest bystry i dobrze się wysławia, ale nie zna jeszcze Waszych zasad. Możesz go szkolić miesiącami. Możesz też dać mu firmowy podręcznik i umówić się na jedno: zanim odpowiesz klientowi, znajdź właściwą stronę. RAG to ta druga droga.

Co to daje w praktyce:

  • Odpowiedzi oparte na Twoich dokumentach. System pokazuje, z którego dokumentu i rozdziału pochodzi każda odpowiedź.
  • Wiedzę łatwo zaktualizować. Zmieniasz regulamin, a bot odpowiada inaczej. Nie trzeba ponownie trenować modelu.
  • Mniej zmyślonych odpowiedzi. Model odpowiada na podstawie tego, co znalazł, a nie z pamięci.

Podejście opisali badacze z Facebook AI w 2020 roku. Od tego czasu firmy często w ten sposób łączą AI z własnymi danymi.

Jak działa RAG w 4 krokach

Weźmy przykład. Pracownik pyta bota: „Jak złożyć wniosek o urlop?”

  1. Przygotowanie dokumentów. Zbieramy źródła: regulamin HR, instrukcje, umowy, bazę wiedzy. Nadają się pliki PDF, arkusze i strony internetowe. System dzieli długie dokumenty na krótkie fragmenty, jak karty w kartotece. Dzięki temu znajduje potrzebny akapit, a nie cały regulamin.
  2. Szukanie po sensie. System nie szuka pasujących słów, tylko pasującego znaczenia. W tym celu zamienia każdy fragment i samo pytanie na wektor, czyli liczbowy „odcisk” znaczenia. Teksty o podobnym sensie mają podobne odciski. Dlatego pytanie „jak złożyć wniosek o urlop” znajdzie rozdział „Wymiar urlopu”, choć słowa są inne.
  3. Przekazanie znalezisk modelowi. System dołącza do pytania najbliższe fragmenty. Model dostaje polecenie w rodzaju: „Oto pytanie, a oto fragmenty regulaminu. Odpowiadaj tylko na ich podstawie”.
  4. Odpowiedź ze źródłem. Model pisze krótką odpowiedź zwykłym językiem: „Złóż wniosek o urlop w portalu HR, a przełożony go zatwierdzi”. Obok jest link do rozdziału regulaminu. Każdy może to sprawdzić jednym kliknięciem.
Pytanie zamienia się w wektor, system znajduje najbliższe znaczeniowo fragmenty w dokumentach firmy, a model językowy pisze na ich podstawie odpowiedź i wskazuje źródło.

Gdzie RAG pomaga firmie

RAG przydaje się wszędzie tam, gdzie odpowiedź ma pochodzić z Twoich dokumentów, a nie z wiedzy ogólnej.

  • Obsługa klienta. Klient pyta: „Jakie są warunki dostawy do mojego miasta?” Chatbot oparty na bazie wiedzy firmy odpowiada na podstawie aktualnych warunków. Proste pytania załatwia sam, trudniejsze przekazuje człowiekowi.
  • Pomoc dla pracowników. Urlopy, dostępy, konfiguracja laptopa, procedury wewnętrzne. Każdy pyta własnymi słowami i dostaje odpowiedź z linkiem do regulaminu. Bez czekania, aż kolega odpisze na czacie.
  • Sprzedaż. Handlowiec szybko znajduje parametry produktu, kompatybilność i warunki dostaw. Zamiast przeglądać cenniki, po prostu pyta.
  • Umowy. Menedżer pyta: „Które umowy przewidują kary za opóźnienie płatności?” System znajduje właściwe zapisy w wielu umowach. Decyzja zostaje po stronie człowieka.
  • Raporty i dokumenty. Wgrywasz raport lub specyfikację i zadajesz pytania zwykłym językiem. To dobrze łączy się z automatyzacją obiegu dokumentów.

W każdym przypadku Twoje dokumenty pozostają źródłem prawdy. AI daje tylko wygodniejszy dostęp do nich.

RAG vs fine-tuning: co wybrać

Są trzy popularne sposoby dopasowania AI do Twojej pracy. Oto każdy w jednym zdaniu.

  • Prompt engineering to staranne napisanie promptu, czyli polecenia, które dajesz AI w samym zapytaniu. Jak szczegółowe zlecenie dla wykonawcy: szybko i tanio, ale działa tylko w jednej rozmowie.
  • RAG oznacza, że AI szuka odpowiedzi w Twoich dokumentach za każdym razem, gdy ktoś pyta. Jak pracownik z otwartym podręcznikiem na biurku.
  • Fine-tuning (dotrenowanie) to dodatkowe trenowanie modelu na Twoich przykładach. Jak długie szkolenie: człowiek przyswaja styl i sposób pracy, ale nowe zasady wymagają kolejnego szkolenia.

Porównanie:

KryteriumPrompt engineeringRAGFine-tuning
Aktualność danychTylko to, co wpiszesz w zapytanieZawsze aktualne: zmieniasz dokumenty, zmieniają się odpowiedziZamrożone w chwili trenowania
KosztNajniższyUmiarkowany (wyszukiwanie i przechowywanie)Wyższy (przygotowanie danych i obliczenia)
Czas do uruchomieniaGodziny–dniDni–tygodnieTygodnie (zbieranie i oznaczanie danych)
Ochrona przed zmyśleniamiNiskaWysoka: odpowiedzi linkują do źródełŚrednia: poprawia styl, ale może zmyślać fakty
Prywatność danychZależy od dostawcy modeluDane mogą zostać w Twojej infrastrukturzeDane treningowe zostawiają ślad w samym modelu

Kiedy co wybrać:

  • Prompt engineering do prostych, jednorazowych zadań: przeredagować tekst, napisać e-mail, szybko sprawdzić pomysł.
  • RAG, gdy odpowiedzi muszą pochodzić z Twoich dokumentów, dokumenty często się zmieniają i trzeba widzieć źródło. Na przykład bot wsparcia albo wyszukiwanie w umowach.
  • Fine-tuning, gdy potrzebny jest stały ton, format lub wąskie zadanie. Na przykład odpowiedzi zawsze w stylu marki albo sortowanie zgłoszeń według typu.

RAG vs fine-tuning w jednym zdaniu: RAG decyduje o tym, co AI wie, a fine-tuning o tym, jak odpowiada. Często łączy się je w jednym rozwiązaniu.

Czy RAG może się mylić?

Tak. RAG ogranicza zmyślone odpowiedzi, ale nie usuwa ich całkowicie. Oto, o czym warto pomyśleć przed startem:

  • Jakość dokumentów. Nieaktualne lub sprzeczne dokumenty dają nieaktualne lub sprzeczne odpowiedzi. Najpierw usuń duplikaty i stare wersje.
  • Jakość wyszukiwania. Jeśli system nie znajdzie właściwego fragmentu, odpowiedź będzie słaba. Ustawia się to i sprawdza na zestawie pytań testowych.
  • Uprawnienia. Bot nie może pokazać pracownikowi tego, czego ten nie powinien widzieć. Dostęp ustawia się dla każdego dokumentu.
  • Aktualizacje. Nowe dokumenty trzeba regularnie dodawać do wyszukiwania.
  • Kontrola człowieka. Przy ważnych decyzjach ostatnie słowo należy do człowieka. Dobry system uczciwie mówi „nie wiem”, gdy brakuje danych.

Czy RAG jest bezpieczny dla danych?

Dla wielu firm najważniejsze pytanie brzmi: dokąd trafią dokumenty? RAG nie wymaga wysyłania ich do cudzej chmury.

System może działać na Twoich serwerach (tzw. on-premise), z modelami uruchamianymi lokalnie. Wtedy ani dokumenty, ani pytania nie opuszczają firmy. To ważne w finansach, medycynie, sektorze publicznym i usługach prawnych.

Więcej o tym, jak chronimy dane, na stronie bezpieczeństwo danych.

Ile kosztuje system RAG i ile trwa wdrożenie?

Cena zależy od liczby dokumentów, liczby scenariuszy, integracji i wymagań bezpieczeństwa. Proste rozwiązania kosztują od 2000 $ i są uruchamiane w ciągu do 2 tygodni. Orientacyjne ceny pakietów znajdziesz w cenniku.

Rozsądnie jest zacząć od pilotażu na jednym scenariuszu, na przykład bocie wsparcia albo pomocy dla pracowników. Sprawdź odpowiedzi na prawdziwych pytaniach. Potem rozszerzaj na kolejne obszary.

Przyjrzyjmy się Twojemu przypadkowi

Opowiedz nam o swoich dokumentach i celach, a podpowiemy, od czego zacząć, i pokażemy, jak mogłoby to działać u Ciebie. Umów bezpłatną konsultację.

Źródła

Częste pytania

Czym jest RAG w prostych słowach?

To AI, która przed odpowiedzią szuka informacji w Twoich dokumentach. Przy każdej odpowiedzi pokazuje źródło, więc łatwo ją sprawdzić.

RAG – co to znaczy w AI?

RAG to skrót od Retrieval-Augmented Generation. AI najpierw wyszukuje pasujące fragmenty w Twoich dokumentach, a potem na ich podstawie generuje odpowiedź.

RAG vs fine-tuning: co wybrać?

Jeśli potrzebujesz aktualnych faktów z dokumentów, wybierz RAG. Jeśli potrzebujesz stałego tonu lub formatu, pomoże fine-tuning. Często łączy się oba podejścia.

Czy RAG może działać bez wysyłania danych do chmury?

Tak. System RAG można wdrożyć na własnych serwerach z lokalnymi modelami, a dane nie opuszczają firmy.

Czy RAG może popełniać błędy?

Tak, jeśli dokumenty są nieaktualne albo system nie znajdzie właściwego fragmentu. Ryzyko zmniejszają czyste źródła, pytania testowe, linki do źródeł i kontrola człowieka.

Ile trwa wdrożenie RAG?

Proste rozwiązania są uruchamiane w ciągu do 2 tygodni. Bardziej złożone zależą od liczby dokumentów i integracji.

Bezpłatna konsultacja

Porozmawiajmy o twoich zadaniach

Opowiedz o swojej firmie, a zaproponujemy najlepsze rozwiązanie AI dla twoich celów. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.

Co zyskujesz na konsultacji

Analiza twojej firmyWskazujemy procesy, w których AI da największy efekt.
Rekomendacje ekspertówJaki typ rozwiązania pasuje: produkt, gotowe rozwiązanie czy wdrożenie na zamówienie.
Prezentacja możliwościPokazujemy na przykładach, jak to działa.
Jasny plan wdrożeniaEtapy, terminy i oczekiwany wynik.